مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

اثبات معاد در پرتو آیات ۱ تا ۱۷ سوره نبأ با رویکرد لغوی و ادبی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
دانش‌آموخته سطح۴، تفسیر تطبیقی، پژوهشگر پژوهشگاه مطالعات اسلامی، جامعةالزهراء
چکیده
سوره نبأ دربردارنده آموزه‌های متنوعی پیرامون اصل «معاد» است که در این میان، آیات ۱ تا ۱۷ به تبیین براهین اثبات آن می‌پردازد؛ نوشتار حاضر با هدف واکاوی و تحلیل این آیات سامان یافته است. اهمیت موضوع این است که به دلیل مکی بودن سوره مذکور در لابلای آیات کوتاه آن مضامین عمیقی نهفته شده که نه تنها برای مردم صدر اسلام بلکه برای همگان قابل فهم است، از این رو این نوشته به دنبال پاسخ‌گویی به این سؤال اصلی است که اثبات معاد در آیات 1 تا 17 سوره نبأ با توجه به نکات لغوی و ادبی چگونه است؟ یافته‏های پژوهش که با پردازش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از متون ادبی کتابخانه‏ای و نرم افزاری به دست آمد این شد که در این آیات «معاد» از دو طریقِ توجه دادن به پدیده‏های زمینی و آسمانی اثبات شده، در پدیده‏های زمینی به گهواره بودن زمین، میخ بودن کوه‏ها، خلق همسر برای انسان، راحتی یافتن با خواب، تجدید قوا در شب و امرار معاش در روز و در پدیده‏های آسمانی به سقف بودن آسمان، وجود خورشید برای همگان، نزول باران و اخراج دانه و گیاه از زمین اشاره شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Proving the Resurrection in the Light of Verses 1–17 of Surah al-Nabaʾ: A Linguistic and Literary Approach

نویسنده English

nasrin ansarian
Level 4 Graduate in Comparative Exegesis, Researcher at the Institute of Islamic Studies, Jamiat al-Zahra, Qom, Iran.
چکیده English

The verses of Surah al-Nabaʾ address various aspects of the Resurrection (ma‘ād), with verses 1–17 specifically dedicated to providing proof for this concept. This study aims to analyze these verses by emphasizing their linguistic and literary nuances. The significance of this subject lies in the fact that, as a Meccan Surah, its short, concise verses contain profound themes that are accessible not only to the people of the early Islamic era but to all humanity. Consequently, this research seeks to answer the primary question: How is the Resurrection proven in verses 1–17 of Surah al-Nabaʾ through linguistic and literary perspectives? The findings of this research - obtained through a descriptive-analytical method utilizing library resources and database software - indicate that in these verses, the Resurrection is substantiated via two avenues: terrestrial phenomena and celestial phenomena. Regarding terrestrial phenomena, the text refers to the Earth as a cradle, the mountains as pegs, the creation of spouses, the tranquility found in sleep, the restoration of strength during the night, and the pursuit of livelihood during the day. Concerning celestial phenomena, it points to the sky as a canopy, the role of the sun, and the descent of rain to produce grain and vegetation from the earth.

کلیدواژه‌ها English

Surah al-Nabaʾ
proof of Resurrection
terrestrial phenomena
celestial phenomena
linguistic approach
literary approach
  1. قرآن کریم، (۱۴۱۸)، ترجمه محمد مهدی فولادوند، چ۴، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.
  2. ابن ‏ابى‏جامع، على‏بن حسین، (1413)، الوجیز فى تفسیر القرآن العزیز (عاملى)، 3 جلد، چ۱، قم، دارالقرآن الکریم.
  3. ابن ‏قتیبه، عبدالله‏بن مسلم، (1411)، تفسیر غریب القرآن، 1 جلد، چ۱، بیروت، دار و مکتبة الهلال.
  4. ابن‏اثیر، مبارک‏بن محمد، (بی‏تا)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، چ۴، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
  5. ابن‏درید، محمدبن حسن، (1988)، جمهرة اللغة، چ۱، بیروت، دار العلم للملایین.
  6. ابن‏عاشور، محمدطاهر، (1420)، تفسیر التحریر و التنویر، 30 جلد، چ۱، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی.
  7. ابن‏‏عربى، محمدبن على، (1422)، تفسیر ابن عربى (تأویلات عبد الرزاق)، 2 جلد، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  8. ابن‏فارس، احمد، (1404)، معجم مقاییس اللغة، 6 جلد، چ۱، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
  9. ابن‏‏کثیر، اسماعیل‏بن عمر، (1419)، تفسیر القرآن العظیم، 9 جلد، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
  10. ابن‏منظور، محمدبن مکرم، (1414)، لسان العرب، 15جلد، چ۳، بیروت، دارصادر.
  11. ابوالسعود، محمدبن محمد، (1983)، تفسیر ابى السعود (ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم)، 9 جلد، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  12. ابوهلال عسکرى، حسن‌بن عبدالله، (1400)، الفروق فى اللغة، 1 جلد، چ۱، بیروت، دار الافاق الجدیدة.
  13. ازدى، عبدالله‏بن محمد، (1387)، کتاب الماء، 3 جلد، چ۱، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، موسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل.
  14. ازهرى، محمدبن احمد، (1421)، تهذیب اللغة، 15 جلد، چ۱، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  15. اسکندرانى، محمدبن احمد، (2010)، کشف الأسرار النورانیة القرآنیة، 2 جلد، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
  16. آلوسى، محمودبن عبدالله، (1415)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، 16 جلد، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
  17. بیضاوى، عبدالله بن عمر، (1418)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، 5 جلد، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  18. جوهرى، اسماعیل‌بن حماد، (1376)، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة، 6 جلد، چ۱، بیروت، دارالعلم للملایین.
  19. راغب اصفهانى، حسین‌بن محمد، (1412)، مفردات ألفاظ القرآن، 1 جلد، چ۱، بیروت، دار القلم.
  20. زحیلى، وهبه، (1411)، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، 32 جلد، چ۲، دمشق، دار الفکر.
  21. زمخشرى، محمودبن عمر، (1407)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، 4 جلد، چ۳، بیروت، دار الکتاب العربی.
  22. زمخشرى، محمودبن عمر، (1979)، أساس البلاغة، 1 جلد، چ۱، بیروت، دار صادر.
  23. سید قطب، (1425)، فى ظلال القرآن، 6 جلد، چ۳۵، بیروت، دار الشروق.
  24. شریف الرضى، سیدمحمد بن حسین، (1406)، تلخیص البیان فی مجازات القرآن، 1 جلد، چ۲، بیروت، دار الأضواء.
  25. شوکانى، محمد، (1414)، فتح القدیر، 6 جلد، چ۱، دمشق، دار ابن‌کثیر.
  26. شیبانى، محمدبن حسن، (1413)، نهج البیان عن کشف معانى القرآن، 5 جلد، چ۱، قم، الهادى.
  27. طالقانى، محمود، (1362)، پرتوى از قرآن، 6 جلد، چ۴، تهران، شرکت سهامى انتشار.
  28. طباطبایى، سید محمدحسین، (1390)، المیزان فی تفسیر القرآن، 20 جلد، چ۲، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  29. طبرسى، فضل‌بن حسن، (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، 10 جلد، چ۳، تهران، ناصر خسرو.
  30. طبرى، محمدبن جریر، (1356)، ترجمه تفسیر طبرى، 7 جلد، چ۲، تهران، توس.
  31. طبرى، محمدبن جریر، (1412)، جامع البیان فى تفسیر القرآن، 30 جلد، چ۱، بیروت، دار المعرفة.
  32. طریحى، فخرالدین‌بن محمد، (1375)، مجمع البحرین، 6 جلد، چ۳، تهران، مرتضوی.
  33. طوسى، محمدبن حسن، (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، 10 جلد، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  34. فخر رازى، محمدبن عمر، (1420)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، 32 جلد، چ۳، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  35. فراهیدى، خلیل‌بن احمد، (1409)، کتاب العین، 9 جلد، چ۲، قم، هجرت.
  36. فیروزآبادى، محمدبن یعقوب، (1415.ق)، القاموس المحیط، 4 جلد، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیة.
  37. فیومى، احمدبن محمد، (1414)، المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، 2 جلد، چ۲، قم، موسسه دار الهجرة.
  38. قرشى، سید على اکبر، (137۱)، قاموس قرآن، 7 جلد، چ۶، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
  39. قرطبى، محمدبن احمد، (1364)، الجامع لأحکام القرآن، 20 جلد، چ۱، تهران، ناصر خسرو.
  40. ماتریدى، محمدبن محمد، (1426)، تأویلات أهل السنة، 10 جلد، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
  41. محمد نجار، زغلول، (1423)، من آیات الاعجاز العلمى فى القرآن الکریم، 2 جلد، چ۳، بیروت، مکتبه الشروق الدولیه.
  42. مستنبط غروى، مرتضى، (1381)، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن (مستنبط)، 1 جلد، چ۱، بی‌جا، شرکت سهامى چاپ کتاب آذربایجان.
  43. مطرزى، ناصربن عبدالسید، (1979)، المغرب فى ترتیب المعرب، 2 جلد، چ۱، حلب، مکتبه اسامه‌بن زید.
  44. مقاتل‌بن سلیمان، (1423)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۵ جلد، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
دوره 3، شماره 12
دوره سوم، شماره دوازدهم، تابستان ۱۴۰۴
تابستان 1404

  • تاریخ دریافت 10 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 28 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 25 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404