مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

هویت دینی فراملی در منظومه قرآنی الگویی برای سیاست‌گذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
پژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد(پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی) ، شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
چکیده
این پژوهش با هدف بازاندیشی در مفهوم هویت دینی فراملی واستخراج دلالت‌های آن برای سیاستگذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران،بر مبنای تحلیل کیفی-تفسیری آیات منتخب قرآن کریم(حجرات:13؛ انبیاء:92؛ روم:22؛ آل عمران:103 و95)وبا اتکا به آراء مفسران انجام شده است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قرآن کریم الگویی جامع برای هویت ارائه می‌کند که بر مؤلفه‌هایی چون وحدت مبدأ وغایت انسان،جهان‌شمولی رسالت الهی،تنوع بشری به‌مثابه آیت وفرصتی برای تعارف،محوریت تقوا به عنوان تنها معیار کرامت،مفهوم «امت واحده» به‌مثابه جامعه ایمانی آرمانی وفراملی،«اعتصام به حبل الله» به‌عنوان راهبرد وحدت،ودرک «ملت» به‌مثابه طریق وشریعت توحیدی استوار است.این الگو،ضمن به رسمیت شناختن هویت‌های متکثر(قومی،ملی وزبانی)در جهت تعارف،هویت دینی مبتنی بر تقوا را هویت برتر ومعیار ارزش‌گذاری سایر هویت‌ها می‌داند.دلالت‌های راهبردی این الگوی قرآنی برای سیاستگذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران شامل اصولی چون ترویج اخوت اسلامی وکرامت انسانی فراتر از مرزها،پاسداشت ومدیریت تنوع فرهنگی وزبانی،نفی تفاخر وتبعیض‌های ناروا با محوریت تقوا،تقویت مفهوم امت واحده وهمبستگی اسلامی،محوریت مشترکات دینی در ایجاد انسجام،وترویج فهم قرآنی از ملت است.تطبیق این اصول در عرصه‌های تعلیم وتربیت،رسانه‌ها،دیپلماسی فرهنگی وهنر می‌تواند به تقویت همبستگی اسلامی وتحقق جامعه نمونه قرآنی یاری رساند
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Transnational Religious Identity in the Quranic System: A Model for Cultural Policymaking in the Islamic Republic of Iran

نویسنده English

Reza mollazadeh
پژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد(پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی) ، شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
چکیده English

This study reconsiders the concept of transnational religious identity and explores its implications for cultural policymaking in the Islamic Republic of Iran. Using a qualitative-interpretive analysis of selected Qur’anic verses (al-Hujurat:13; al-Anbiya:92; al-Rum:22; Al ‘Imran:103, 95) and classical commentaries, the research identifies a Qur’anic model of identity. This model emphasizes the unity of human origin and purpose, the universality of divine mission, human diversity as a divine sign enabling mutual recognition (ta’aruf), and piety (taqwa) as the sole measure of dignity. It also introduces the idea of a transnational faith-based community (ummah wahida), unity through holding to God's rope, and the concept of millah as a monotheistic path. While recognizing ethnic, national, and linguistic diversity, the Qur’an prioritizes a piety-based religious identity as the superior standard. Strategic implications for cultural policy include promoting Islamic brotherhood and human dignity across borders, managing cultural-linguistic diversity, rejecting prejudice through piety, reinforcing Islamic solidarity, and fostering a Qur’anic understanding of nationhood. Applying these principles in education, media, cultural diplomacy, and the arts can help build a cohesive Islamic society.

کلیدواژه‌ها English

Qur&rsquo
anic model, transnational religious identity, cultural policy, ummah wahida, ta&rsquo
aruf
دوره 3، شماره 11 - شماره پیاپی 11
دوره سوم، شماره یازدهم، بهار ۱۴۰۴
بهار 1404

  • تاریخ دریافت 19 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 10 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 25 بهمن 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404