مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

واکاوی تاریخ و ویژگی‌های الگویی «مؤمن آل یاسین»

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی گروه تاریخ اسلام، دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت.
2 عضو هیأت علمی گروه فلسفه و کلام، دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت.
چکیده
مؤمن آل یاسین مشهور به حبیب نجّار، یکی از شخصیت‌های برجسته قرآنی است که عملکرد وی به‌عنوان الگوی مومنان در آیات ۱۳ تا ۲۹ سوره یس نقل شده و در ذیل این آیات احادیث زیادی نیز به وصف او پرداخته‌اند. مساله اصلی پژوهش این است که چه عناصر تاریخی و الگویی در شخصیت مؤمن آل یاسین قابل واکاوی است؟ روش تحقیق در این مقاله، روش تحلیل محتوای کیفی با بهره‌گیری از منابع تفسیری، تاریخی و روایی مرتبط با حبیب نجّار است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از منابع موجود به این داده‌ها رسید که شهید سوره یس، بر اساس معیارهای قرآنی، نمادی برجسته از ایمان، اخلاص، شجاعت و مسئولیت اجتماعی به شمار می‌رود. پیشگامی وی در یاری‌رسانی به پیامبران، ابراز عاطفه و دلسوزی در دعوت، استفاده از استدلال‌های منطقی برای نفی شرک و تأکید بر انحصار قدرت الهی نشان‌دهنده‌ی روحیه‌ای فعال و متعهد اوست. وی با اثبات رسالت رسولان الهی بر پایه شواهد عقلانی، الگویی برای دعوت استدلالی محسوب می‌شود که از یک طرف با تبدیل ایمان شخصی به کنش اجتماعی مسئولانه، مسئولیت‌پذیری خود را به نمایش گذاشت و از سوی دیگر با آمادگی برای شهادت و سپس شهادت و ورود بی‌درنگ به بهشت برزخی و آرزوی آگاهی قومش از فیض الهی، نوع دوستی خود را نشان داد. همچنین، حبیب نجار با ایستادگی در برابر نظام طاغوتی نمونه‌ای از مومنان پرشور و مبارز در عهد خود بود که می‌تواند الهام‌بخش مؤمنان امروز و آینده باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An Analytical Study of the Historical Background and Exemplary Characteristics of the Believer from Āl-Yāsīn

نویسندگان English

mohammad reza zare khormizi 1
Asadullah Mostafavi 2
1 aculty Member, Department of Islamic History, International University of Ahl al-Bayt (as)
2 Faculty Member, Department of Philosophy and Theology, International University of Ahl al-Bayt (as).
چکیده English

The Believer from Āl-Yāsīn, commonly known as Ḥabīb al-Najjār, is one of the prominent figures in the Qur’an whose actions are portrayed as a model of faith in verses 13 to 29 of Sūrat Yāsīn. Numerous narrations also elaborate on his character in connection with these verses. The central question of this study is: What exemplary qualities does the Qur’an attribute to the Believer in Sūrat Yāsīn? This research employs a qualitative content analysis method, drawing on exegetical, historical, and narrative sources related to Ḥabīb al-Najjār. The findings indicate that the martyr of Sūrat Yāsīn, based on Qur’anic criteria, represents a distinguished model of faith, sincerity, courage, and social responsibility. His initiative in supporting the messengers, his compassion and empathy in calling others to faith, his use of rational arguments to reject polytheism, and his emphasis on the exclusive sovereignty of Allah all reflect his active and committed spirit. By affirming the divine mission of the messengers through rational evidence, he emerges as a paradigm of reasoned religious advocacy. On one hand, he transformed personal faith into responsible social action, demonstrating accountability; on the other, his readiness for martyrdom, immediate entry into the intermediate paradise, and his wish for his people to be aware of divine grace exemplify his altruism. Moreover, Ḥabīb al-Najjār’s resistance against the tyrannical system of his time positions him as a fervent and courageous believer—an enduring source of inspiration for contemporary and future generations of the faithful.

کلیدواژه‌ها English

Believer of Āl-Yāsīn
Ḥabīb al-Najjār
Qur&‌‌rsquo
anic role models
disciples of Jesus (as)
قرآن کریم (۱۳۸۲). ترجمه آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی، بی‌چا، بی‌جا، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ابن‌بابویه، علی‌بن‌محمد (۱۴۰۰). الامالی، بیروت.
ابن‌سلیمان، مقاتل (۱۹۷۹). تفسیر مقاتل‌بن سلیمان، قاهره، چاپ عبداللّه محمود شحاته.
آل مجدد شیرازی، سید حسن و میر صانعی، سید محمدعلی (۱۳۹۳). «ابن‌تیمیه و روایت «الصدیقون ثلاثة»، کلام اسلامی، شماره ۹۱، ص ۸۹-۱۰۵.
بحرانی، سیدهاشم‌بن سلیمان (۱۴۱۵). البرهان فی تفسیر القرآن، قم، موسسه البعثه.
بغوی، حسین‌بن مسعود (۱۴۱۵). تفسیر البغوی المسمّى معالم التنزیل، بیروت، چاپ خالد عبدالرحمان العک و مروان سوار.
ثعلبی، احمدبن محمد (۱۴۲۲). الکشف و البیان، بیروت، چاپ على عاشور.
ثعلبی، احمدبن محمد (بی‌تا). قصص الأنبیاء المسمى عرائس المجالس، بیروت، المکتبة الثقافیة.
جوادی آملی، عبدالله (۱۴۰۱). تفسیر تسنیم، قم، اسراء.
زمخشری، محمود (۱۴۰۷). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتاب العربی.
سبزواری نجفی، محمدبن حبیب‌اللّه (۱۴۱۹). ارشاد الأذهان الى تفسیر القرآن، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
سیوطی، جلال الدین عبد الرحمن (۱۴۲۱). الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، بیروت، چاپ نجدت نجیب.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۷۴). ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
طباطبایی، سید محمدحسین (۱۴۲۰). المیزان، چ۲۰، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
طبرسی، فضل‌بن حسن (۱۳۷۲). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو.
طبرسی، فضل‌بن حسن (بی‌تا). ترجمه مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، تهران، فراهانی.
طبری، محمدبن جریر (۱۴۲۲). جامع‌البیان عن تأویل آیات القرآن، تحقیق عبدالله‌بن عبدالمحسن ترکی، بیروت، دارهجر.
طبری، محمدبن جریر (۱۴۲۲). جامع‌البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیة.
عبدالهی نیسیانی، علی (۱۳۹۷). «روش تحلیل محتوای کیفی تطبیق یافته به منظور تحقیق در متن قرآن کریم؛ ارائه‌ی یک مطالعه‌ی موردی در علوم رفتاری»، آموزه‌های قرآنی، شماره ۲۸، صفحات ۲۷-۵۶.
فایووی بروس، فردریک و دیگران، (بی‌تا). «تفسیر کتاب اعمال رسولان»، ترجمه ریتا نیسان و شموئیل ایطالیایی، بی‌نا، شورای کلیساهای جماعت ربانی، آموزشگاه کتاب مقدّس.
فخررازی، محمدبن عمر (بی‌تا). التفسیر الکبیر، چاپ افست، قاهره.
فیض کاشانی، ملامحسن (۱۴۰۶). الوافی، ج۲۶، اصفهان، کتابخانه امام أمیرالمؤمنین علی7.
فیض کاشانی، ملامحسن (۱۴۱۸). الأصفی فی تفسیر القرآن، تحقیق محمدحسین درایتی و محمدرضا نعمتی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
قرطبی، محمدبن احمد (بی‌تا). الجامع لأحکام القرآن، بیروت، دارالفکر.
کوفی، فرات‌بن ابراهیم (۱۴۱۰). تفسیر فرات الکوفی، تهران، چاپ محمدکاظم محمودی.
ماوردی، علی‌بن محمد (۱۴۱۲). النکت و العیون، چاپ عبدالمقصودبن عبدالرحیم، بیروت.
محمدزاده مقدم، جواد؛ محمدیان، طاهره (۱۳۹۲). «آذرخشی از ماجرای رسولان شهر انطاکیه و حبیب نجّار». آفاق نور، شماره ۱۸ و ۱۹، صفحه ۱۷۶.
محمدزاده مقدم، جواد؛ محمدیان، طاهره (۱۳۹۲). «داستان موسی7 و مومن آل فرعون»، آفاق نور، شماره ۱۸ و ۱۹، صفحات ۱۲۵-۱۲۶.
محمدزاده مقدم، جواد؛ محمدیان، طاهره (۱۳۹۳). «حبیب نجّار»، دانشنامه جهان اسلام، جلد ۱۲، صفحات ۵۶۹-۵۷۰.
مقدسی، مطهربن طاهر (بی‌تا). البدء و التاریخ، بور سعید، مکتبة الثقافة الدینیة.
نجفی، محمدجواد؛ صادقی، ابوالفضل (۱۳۹۷). «بررسی سیمای اعتقادی و رویکرد تبلیغی مومن آل‌یاسین از نگاه آیات قرآن و تفاسیر فریقین»، مطالعات تفسیری، شماره ۳۴، صفحات ۱۱۳-۱۲۸.
Freeman, E. , Freeman, E. , Sierra, K. , & Bates, B. (2004). Head First Design Patterns. O'Reilly Media.
Gamma, E. , Helm, R. , Johnson, R. , & Vlissides, J. (1994). Design Patterns: Elements of Reusable Object-Oriented Software. Addison-Wesley.
دوره 3، شماره 10 - شماره پیاپی 10
دوره سوم، شماره دهم، زمستان ۱۴۰۳
زمستان 1403
صفحه 111-129

  • تاریخ دریافت 10 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 20 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 15 بهمن 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403