مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

بررسی ادّعای عطف بر توهم درشش آیه قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
1 طلبه پایه چهارم، حوزه علمیه، مدرسه علمیه رشد
2 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
چکیده
مسئله «عطف بر توهم» یکی از مباحث علم نحو است و زیر مجموعه «توابع» قرار می‌گیرد. هرچند در علم نحو به مبحث «عطف بر توهم» اشاره شده و عالمان نحوی نظرات مختلفی در این زمینه دارند، اما در میان آن‌‌ها در خصوص وجود یا عدم وجود آن در قرآن کریم اختلاف نظر وجود دارد. برخی آیات قرآن به گونه‌ای ترکیب شده‌اند که بعضی از علمای نحو از آن‌‌ها به‌عنوان مصادیقی از «عطف بر توهم» یاد کرده‌اند؛ در این تحقیق تنها ادعاء این نوع از عطف در مورد شش آیه از قرآن، مورد بررسی قرار گرفته است؛ بدین جهت این پژوهش، به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی است که: ادعاء عطف بر توهم در مورد آیات ششگانه پیش‌روی، چگونه است؟ به همین منظور، آیات مورد بحث و ترکیب‌های مختلف آن‌‌ها مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. روش جمع‌آوری اطلاعات در این تحقیق به‌صورت کتابخانه‌ای و شیوه پردازش اطلاعات به‌صورت توصیفی-تحلیلی انجام شده است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که تمامی آیاتی که در راستای «عطف بر توهم» مورد بحث قرار گرفته‌اند، دارای ترکیب‌های متفاوتی هستند که نسبت به ترکیب مبتنی بر عطف بر توهم برتری دارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critical Study of the Claim Regarding "Attachment to Illusion" in Six Verses of the Holy Qur’an

نویسندگان English

mohamadhoseyn shourgashti 1
moradali shourgashti 2
1 Fourth-year seminary student, Roshd Islamic Seminary.
2 Assistant Professor, Department of Exegesis and Qur’anic Sciences, Imam Khomeini Educational and Research Institute.
چکیده English

The issue of "‘Atf ‘alā al-Tawahhum" (Attachment to Illusion) is one of the topics in Arabic grammar and falls under the category of "Tawābi‘" (Subordinate Elements). Although grammarians have discussed this concept and expressed various opinions about it, there is a divergence of views among them regarding its actual presence or absence in the Noble Qur’an. Certain Qur’anic verses are syntactically constructed in a way that some classical grammarians have identified as instances of "‘Atf ‘alā al-Tawahhum". This study specifically examines the claim that this type of coordination occurs in six particular Qur’anic verses. Accordingly, the main objective of this research is to answer the following question: How valid is the claim of "Attachment to Illusion" with regard to these six verses? To this end, the verses in question and their syntactic structures are attentively analyzed. The research methodology is library-based, and the data are processed through a descriptive-analytical approach. The findings indicate that all the verses cited as examples of "‘Atf ‘alā al-Tawahhum" exhibit alternative syntactic constructions that are more linguistically and contextually plausible than the supposed structure of attachment to illusion.

کلیدواژه‌ها English

Illusion (Tawahhum)
Attachment to Illusion (‘Atf ‘alā al-Tawahhum)
Semantic Coordination (‘Atf ‘alā al-Ma‘nā)
Syntactic Ellipsis
Improper Coordination
  1. قرآن کریم (۱۳۷۳). ترجمه ناصر مکارم شیرازى، چ۲، قم، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.

    1. ابن‌عاشور، محمدبن طاهر (1۴20). التحریر و التنویر، چ1، بیروت، موسسه التاریخ.
    2. ابن‌فارس، احمد (1۴0۴). معجم مقاییس اللغة، چ1، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
    3. ابن‌مالک، محمدبن عبدالله (1۴10). شرح التسهیل، چ1، جیزه، هجر.
    4. ابن‌مالک، محمدبن عبدالله (1۴20). شرح الکافیه الشافیه شرح الکافیة الشافیة، چ1، بیروت، دار الکتب العلمیه.
    5. ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1۴08). لسان العرب، چ1، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    6. ابن‌هشام، عبدالله‌بن یوسف (1۴10). مغنی اللبیب عن کتب الاعاریب، چ۴، قم، کتابخانه عمومی آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی;.
    7. ابوحیان أندلسی، محمدبن یوسف (1۴20). البحر المحیط فى التفسیر، چ1، بیروت، دارالفکر.
    8. دفتر تبلیغات اسلامی، مقاله «عطف بر توهم»، فرهنگ‌نامه علوم قرآن، ج1، ص3۴۶.
    9. زمخشرى، محمود (1۴07). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل وعیون الأقاویل فى وجوه التأویل، چ3، بیروت، دارالکتاب العربی.
    10. سیبویه، عمرو بن عثمان (1۴10). کتاب سیبویه و یلیه تحصیل عین الذهب، من معدن جوهر الأدب فی علم مجازات العرب، چ3، بیروت، موسسه اعلمی.
    11. سیرافى، حسن بن عبد الله (1۴29). شرح کتاب سیبویه، چ1، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    12. سیوطى، عبدالرحمن‌بن ابى‌بکر (1397). البهجة المرضیة على الفیة ابن‌مالک، چ9، قم، اسماعیلیان.
    13. سیوطى، عبدالرحمن‌بن ابى‌بکر (1۴07). الاشباه و النظائر فی النحو، چ1، دمشق، مجمع اللغةالعربیة.
    14. سیوطى، عبدالرحمن‌بن ابى‌بکر (1۴31). همع الهوامع شرح جمع الجوامع فی النحو، چ1، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    15. سیوطى، عبدالرحمن‌بن ابى‌بکر (1۴32). جمع الجوامع فی النحو، چ1، قاهره، مکتبة الآداب.
    16. صبان، محمدبن على (1۴2۵). حاشیة الصبان على شرح الأشمونى على ألفیة ابن‌مالک و معه شرح الشواهد للعینی، چ1، بیروت، المکتبة العصریة.
    17. طباطبایى، سید محمدحسین (1۴17). المیزان فى تفسیر القرآن، چ۵، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه.
    18. طبرسى، فضل‌بن حسن (1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن، چ3، تهران، ناصر خسرو.
    19. عکبرى، عبدالله‌بن الحسین (1۴19). التبیان فى اعراب القرآن، چ1، ریاض، بیت الافکار الدولیه.
    20. فخررازى، محمدبن عمر (1۴20). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چ3، بیروت، دار احیاء لتراث العربی.
    21. فراهیدى، خلیل‌بن احمد (1۴09). کتاب العین، چ۲، قم، هجرت.
    22. الفقراء، سیف‌الدین طه سالم (۲۰۰۷). «العطف على التوهم بین أصالة القاعدة وتطویع الشاهد»، مجلة المنارة للبحوث والدراسات، ش۱۳، عدد۱، صفحات 331 – 3۶9.
    23. فیومى، احمد‌بن محمد (1۴1۴). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، چ2، قم، موسسه دارالهجرة.
    24. قابشی، منصور (1398). دررالبلاغه، چ3، قم، مرکز مدیریت حوزه‌‌های علمیه دفتر تدوین متون درسی.
    25. ناظر الجیش، محمدبن یوسف (1۴28). شرح التسهیل المسمى تمهید القواعد بشرح تسهیل الفوائد، چ1، قاهره، دارالسلام.
دوره 3، شماره 9 - شماره پیاپی 9
دوره سوم، شماره نهم، پاییز ۱۴۰۳
پاییز 1403
صفحه 29-53

  • تاریخ دریافت 15 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 20 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 28 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 30 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 30 آذر 1403