مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

معنا‌شناسی واژه «نور» در آیه «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
زکیه شکری 1
نسرین انصاریان 2
1 دانش‌پژوه سطح۴، تفسیر تطبیقی، جامعةالزهراء(س)
2 دانش‌آموخته سطح۴، تفسیر تطبیقی، پژوهشگر پژوهشگاه مطالعات اسلامی، جامعةالزهراء(س)
چکیده
واژه «نور» در قرآن یکی از الفاظی است که معنای کلیدی آن راه گشای حل برخی نکات عمیق قرآنی است، در آیه 35 سوره نور این واژه 5 بار استعمال شده که در فراز «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»، به «الله» اسناد داده شده و همین امر زمینه ساز بیان دیدگاه‌های مختلف تفسیری شده از آنجایی که مفهوم‌شناسی این واژه در فراز مذکور، روشنگر دیدگاه‌های کلامی- توحیدی است پرداختن به آن اهمیت دارد، از این‌رو این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و نرم‌افزاری و با پردازش توصیفی- تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی بود که «معنای واژه نور در آیه «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ» چیست؟» یافته‌های پژوهش این شد که: از سه معنای حسی، اعتباری و روحانی واژه «نور»، در آیه مذکور معنای حسی آن با توجه به اعتقاد به عدم جسمانیت خداوند مراد نیست، از این‌رو مفسران معنای اعتباری یا روح معنا را برای آن قائل شده‌اند، در حالت اول از قواعد ادبی «مضاف محذوف»، «تشبیه بلیغ» و «مجاز» بهره برده و در حالت دوم با پذیرش قاعده روح معانی الفاظ، طبق دو تقریر «استعمال حقیقی برای معقولات و استعمال مجازی برای محسوسات» یا «استعمال حقیقی برای معقول و محسوس به نحو مشکک»، مراد از اطلاق نور برای خداوند رحمت دائمی خداوند یا همان هدایت تکوینی و تشریعی الهی برای همه کائنات دانسته‌اند.
کلیدواژه‌ها
آیه نور
روح معنا
معنای اعتباری
واژه نور
معنای حسی

موضوعات

عنوان مقاله English

Semantic Analysis of the Word "Nur" in the Verse: "Allah is the Light(Nur) of the Heavens and the Earth"

نویسندگان English

Zakieh Shokri 1
Nasrin Ansarian 2
1 Student at Level 4, Comparative Interpretation, Jamiat al-Zahra.
2 Level 4 graduate in Comparative Interpretation from Jami'at al-Zahra and researcher at the Institute of Islamic Studies, Jami'at al-Zahra
چکیده English

The word "Nur" (light) in the Quran is a pivotal term that unlocks the understanding of certain profound Quranic concepts. In verse 35 of Surah An-Nur, this word appears five times, notably in the phrase, "Allah is the Light of the heavens and the earth." The attribution of "light" to Allah has given rise to various interpretative perspectives. Since understanding this term within the verse illuminates theological and Tawhidi viewpoints, it holds significant importance. This study, using library and software-based resources with a descriptive-analytical approach, seeks to answer: What is the meaning of "Nur" in the verse "Allah is the Light of the heavens and the earth"? The research findings indicate that of the three possible meanings-physical, metaphorical, and spiritual-the physical meaning is dismissed due to God’s transcendence. Therefore, commentators attribute either a metaphorical or spiritual meaning, with the latter often understood as divine guidance, eternal mercy, or universal illumination.

کلیدواژه‌ها English

Verse of Light
Spiritual Meaning
Metaphorical Meaning
The Term "Nur
" Physical Meaning

  1. قرآن مجید (۱۴۱۸). ترجمه محمدمهدی فولادوند، چ۳، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامى.

    1. ابن‌حموش، مکی (1429). الهدایة إلى بلوغ النهایة، چ۱، شارجه، جامعة الشارقه، کلیة الدراسات العلیا و البحث العلمی.
    2. ابن‏عطیه، عبدالحق‌بن غالب (1422). المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
    3. ابن‌فارس، احمد (1404). معجم مقاییس اللغة، چ۱، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
    4. ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1414). لسان العرب، چ۳، بیروت، بی‌جا.
    5. ابوالسعود، محمدبن محمد (1983). ارشاد العقل السلیم الى مزایا القرآن الکریم، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    6. ابوحیان اندلسی، محمدبن یوسف (1407). تفسیر النهر الماد من البحر المحیط، چ۱، بیروت، دار الجنان.
    7. ابوهلال عسکرى، حسن‌بن عبدالله (1428). تصحیح الوجوه و النظائر، چ۱، قاهره، مکتبة الثقافة الدینیة.
    8. امین، سیده نصرت ‏بیگم (بی‌تا). تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، چ۱، بى‌جا، بی‌نا.
    9. آل‌غازی، عبدالقادر ملاحویش (1382). بیان المعانی علی حسب ترتیب النزول، چ۱، دمشق، مطبعة الترقی.
    10. آلوسى، محمودبن عبدالله (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    11. بغوى، حسین‌بن مسعود (1420). تفسیر معالم التنزیل، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    12. بیضاوى، عبدالله‌بن عمر (1418). أنوار التنزیل و أسرار التأویل، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    13. تسترى، سهل‌بن عبدالله (1423). تفسیر التسترى، بیروت، چ۱، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
    14. تهانوى، محمدعلى‌بن على (1996)، کشاف اصطلاحات الفنون، چ۱، بیروت، بی‌نا.
    15. تیمى، یحیى‌بن سلام (1425). تفسیر یحیى‌بن سلام التیمى البصرى القیروانى، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    16. جوادی، عبدالله (1400). تفسیر تسنیم، چ۱، قم، مرکز نشر أسراء.
    17. جهامى، جیرار (2006). الموسوعة الجامعة لمصطلحات الفکر العربی و الإسلامی (تحلیل و نقد)، چ۱، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون.
    18. حائرى طهرانى، على (1338). مقتنیات الدرر، چ۱، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
    19. حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1432). تفسیر آیه نور، چ۱، قم، مکتب وحی.
    20. حقى برسوى، اسماعیل‌بن مصطفى (بی‌تا). تفسیر روح البیان، چ۱، بیروت، دار الفکر.
    21. خازن، على‌بن محمد (1415). تفسیر الخازن المسمى لباب التأویل فی معانی التنزیل، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    22. دالوند، یاسر (بی‌تا). بلاغت کاربردی، چ۱، تهران، علمی.
    23. درویش، محى‏الدین (1415). اعراب القرآن الکریم و بیانه، چ۴، حمص، الارشاد.
    24. دسوقى، محمد (بی‌تا). حاشیة الدسوقی على مختصر المعانی، چ۱، بیروت، المکتبة العصریة.
    25. دینورى، عبدالله‌بن محمد (1424). تفسیر ابن‌وهب المسمى الواضح فى تفسیر القرآن الکریم، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    26. زحیلى، وهبه (1422)، التفسیر الوسیط (زحیل)، چ۱، دمشق، دار الفکر.
    27. سبکى، على‌بن عبد الکافى (بی‌تا). عروس الأفراح فی شرح تلخیص المفتاح، چ۱، بیروت، المکتبة العصریة.
    28. سعیدی روشن، محمدباقر (1383). تحلیل زبان قرآن، چ۱، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى.
    29. سمرقندى، نصربن محمد (1416). تفسیر السمرقندى المسمى بحرالعلوم، چ۱، بیروت، دار الفکر.
    30. شیخ‏زاده، محمدبن مصطفى (1419). حاشیه محیى‌الدین شیخ‌زاده على تفسیر القاضى البیضاوى، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    31. صدرالدین شیرازى، محمدبن ابراهیم (1361). تفسیر القرآن الکریم (صدرا)، چ۲، قم، بیدار.
    32. طباطبایى، سیدمحمدحسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان، چ۵، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه، دفترانتشارات اسلامی.
    33. طبرسى، فضل‌بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چ۳، تهران، ناصر خسرو.
    34. طبرى، محمدبن جریر (1412). جامع البیان فى تفسیر القرآن، چ۱، بیروت، دار المعرفة.
    35. طریحى، فخرالدین‌بن محمد (1375). مجمع البحرین، چ۳، تهران، بی‌نا.
    36. طوسى، محمدبن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    37. علم‏الهدى، على‌بن الحسین (1431). تفسیر الشریف المرتضى المسمى، چ۱، بیروت، نفائس التأویل، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    38. غزالى، محمدبن محمد (1409). جواهر القرآن و درره، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
    39. فخررازى، محمدبن عمر(1420). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چ۳، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    40. فراهیدى، خلیل‌بن احمد (1409). کتاب العین، قم، بی‌نا.
    41. فیض کاشانى، محمدبن شاه مرتضى (1415). تفسیر الصافی، چ۲، تهران، مکتبة الصدر.
    42. قاسمى، جمال‏الدین (1418). تفسیر القاسمی المسمى محاسن التأویل، چ۱، بیروت، دار الکتب العلمیة.
    43. قاضى عبدالجباربن احمد (1426). تنزیه القرآن عن المطاعن، چ۲، بیروت، دار النهضة الحدیثة.
    44. قرشى بنابى، سیدعلی اکبر (1375). تفسیر احسن الحدیث، چ۲، تهران، بنیاد بعثت.
    45. قمى مشهدى، محمدبن محمدرضا (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، چ۱، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
    46. کاشانى، فتح‏الله‌بن شکرالله (1346). منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، چ۱، تهران، کتابفروشى اسلامیه.
    47. مصطفوى، حسن (1430). التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، چ۳، بیروت، قاهره، لندن.
    48. مقاتل‌بن سلیمان (1423). تفسیر مقاتل‌بن سلیمان، چ۱، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    49. میبدى، احمدبن محمد (1371). کشف الاسرار و عدة الابرار (معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصارى)، چ۵، تهران، امیرکبیر.
    50. نظام نیشابوری، حسن‌بن محمد (1416). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیة.
مطالعات تفسیری آلاءالرحمن
دوره 2، شماره 7 - شماره پیاپی 7
دوره دوم، شماره هفتم، بهار ۱۴۰۳
بهار 1403
صفحه 123-138

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 12 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1403
  • تاریخ اولین انتشار 20 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 20 خرداد 1403