مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

بررسی شخصیت حواریون از نگاه مفسران فریقین

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
فارغ التحصیل دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران
چکیده
در آموزه‌های اسلامی، شاگردان حضرت عیسی(ع) با عنوان «حواریون» شناخته می‌شوند. قرآن کریم پنج‌بار از آنان نام برده و دست‌کم در شش آیه به آنان اشاره کرده است. با توجه به جایگاه محوری حواریون در دین مسیحیت، بررسی دیدگاه اسلام درباره آنان می‌تواند در تعاملات بینادینی و نقد کتاب مقدس نقش بسزایی داشته باشد. ازآنجاکه قرآن منبع اصلی آموزه‌های اسلامی است و فهم آن متکی بر تفاسیر مفسران می‌باشد، این پژوهش با استفاده از روش کتابخانه‌ای و شیوه توصیفی، پس از مروری کوتاه بر شخصیت دوازده شاگرد مسیح در کتاب مقدس، به بررسی دیدگاه‌های مفسران قرآن درباره حواریون می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اتفاق‌نظری واحد در این زمینه وجود ندارد؛ برخی مفسران احتمال نبوت آنان را مطرح کرده‌اند، درحالی‌که برخی دیگر در اصل ایمان آنان تردید نموده‌اند. بااین‌حال، دیدگاه غالب، نگاهی مثبت به حواریون است؛ آنان اگرچه به مقام نبوت و عصمت نرسیده‌اند، اما به‌عنوان برگزیدگان از میان پیروان حضرت عیسی(ع) مورد پذیرش قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Character of the Disciples (Hawariyun) from the Perspective of Sunni and Shia Commentators

نویسنده English

hadi gholamrezaii
Graduated from Tarbiat Modares University with a PhD in Quran and Hadith Sciences. Tehran. Iran
چکیده English

In Islamic teachings, the disciples of Prophet Jesus (PBUH) are referred to as “Hawariyun.” The Holy Quran mentions them five times and references them in at least six verses. Given their central role in Christianity, examining the Islamic perspective on the disciples can significantly contribute to interfaith dialogue and Biblical critique. As the Quran is the primary source of Islamic teachings and its interpretation relies on commentators, this study utilizes library-based research and a descriptive approach. After a brief review of the twelve disciples in the Bible, it explores various Quranic commentaries on the Hawariyun. The findings indicate no unanimous opinion; some commentators suggest they might have been prophets, while others question their faith. Nevertheless, the dominant view regards them positively: though they did not attain prophethood or infallibility, they were recognized as the chosen followers of Jesus (PBUH).

کلیدواژه‌ها English

Disciples in the Quran
Hawariyun
Messengers of Christ
Disciples’ Character
Prophethood of the Disciples
The Term “Hawari.”
  1. قرآن کریم (1393). ترجمه حسین انصاریان، تهران، سازمان دارالقرآن کریم، تلاوت.

    کتاب مقدس (2002م). ترجمه قدیم، بی‌جا، نشر ایلام.

    1. ابن ‌ابی‌جامع عاملی، علی (1413). الوجیز فی تفسیر القرآن العزیز، قم، دارالقرآن الکریم‏.
    2. ابن ‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمن (1419). تفسیر القرآن العظیم، ریاض، مکتبة نزار مصطفى الباز.
    3. ابن‌طاووس، سیدعلی (بی‌تا). سعد السعود، قم، دارالذخائر.
    4. ابن‌عاشور، محمد (1420). التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی.
    5. ابن‌عطیه اندلسی، عبدالحق (1422). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    6. ابن‌قتیبه، عبدالله (1411). تفسیر غریب القرآن، بیروت، دارومکتبة الهلال.
    7. ابن‌کثیر دمشقی، اسماعیل (1419). تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    8. ابوالفتوح رازی، حسین (1408). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوى.‏
    9. ابوحیان اندلسی، محمد (1420). البحر المحیط فی التفسیر، بیروت، دارالفکر.
    10. ابوعبیده، معمر (1381). مجاز القرآن، قاهره، مکتبة الخانجی.
    11. اشکوری، محمد (شریف لاهیجی) (1373). تفسیر شریف لاهیجی، تهران، دفتر نشر داد.
    12. امین، سیده نصرت‌بیگم (بی‌تا). مخزن العرفان در تفسیر قرآن، بی‌جا، بی‌نا.
    13. آلوسی، محمود (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    14. باغبانی، جواد؛ رسول‌زاده، عباس (1393). شناخت کلیسای کاتولیک، تهران، سمت.
    15. بحرانی، سیدهاشم (1415). البرهان فی تفسیر القرآن، قم، موسسة البعثة.
    16. بدوى، عبدالرحمن (1383). دفاع از قرآن در برابر آراى خاورشناسان، ترجمه سیدحسین سیدى‏، مشهد، آستان قدس.
    17. بروجردی، محمدابراهیم (1366). تفسیر جامع، تهران، کتابخانه صدر.
    18. بغوی، حسین (1420). معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    19. بلاسى‏، محمدسیدعلى (2001م). المعرب فی القرآن، لیبی، جمعیة الدعوة الاسلامیة العالمیة.
    20. بنت الشاطی، عایشه (1376). اعجاز بیانی قرآن، ترجمه حسین صابری، تهران، علمى و فرهنگى.
    21. بیضاوی، عبدالله (1418). أنوار التنزیل و أسرار التأویل، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏.
    22. ثعلبی، احمد (1422). الکشف والبیان عن تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏.
    23. جرجانی، عبدالقاهر (1430). درج الدرر فى تفسیر القرآن العظیم، عمان، دارالفکر.
    24. جعفری، یعقوب (1376). کوثر، قم، هجرت.
    25. جفری، آرتور (1385). واژه‌هاى دخیل در قرآن، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران، توس.
    26. جوینی، مصطفی صاوی (1387). روش‌ها و گرایش‌های تفسیری، مشهد، آستان قدس رضوی.
    27. حسینی همدانی، سیدمحمد (1404). انوار درخشان، تهران، لطفی.
    28. حقی بروسوی، اسماعیل (بی‌تا). تفسیر روح البیان، بیروت، دار الفکر.
    29. رازى، محمدبن‌ ابى‏بکر (1380). مسائل الرازی، ترجمه سیدمحمدرضا غیاثى کرمانى‏، قم، نورگستر.
    30. راغب اصفهانی، حسین (1412). مفردات ألفاظ القرآن، بیروت، دارالشامیة.
    31. رامیار، محمود (1352). رسالت حواریون، نشریه «مطالعات اسلامی»، شماره 6و7.
    32. رسول‌زاده، عباس؛ باغبانی، جواد (1391). شناخت مسیحیت، قم، موسسه امام خمینی;.
    33. زمخشری، محمود (1407). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی.
    34. زیبایی‌نژاد، محمدرضا (1389). مسیحیت‌شناسی مقایسه‌ای، تهران، سروش.
    35. سبزواری، محمد (1406). الجدید فی تفسیر القرآن المجید، بیروت، دار التعارف للمطبوعات.
    36. سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم (1396). بررسی متنی و سندی متون مقدس یهودی ـ مسیحی، تهران، سمت.
    37. سمرقندی، نصربن ‌محمد (1416). بحرالعلوم، بیروت، دارالفکر.
    38. سیوطی، عبدالرحمن (1404). الدرالمنثور فى التفسیر بالماثور، قم، کتابخانه مرعشى نجفى.
    39. سیوطی، عبدالرحمن (1421). الإتقان فی علوم القرآن، بیروت، دارالکتاب العربی.
    40. سیوطی، عبدالرحمن (بی‌تا). معترک الأقران فی إعجاز القرآن، بیروت، دارالفکر العربی.
    41. شاه عبدالعظیمی، حسین (1363). تفسیر اثنی عشری، تهران، میقات.
    42. شایسته‌فرد، رحمت (1395)، مقایسه حواریون در قرآن و انجیل‌های چهارگانه، نشریه «معارف قرآن و عترت»، سال2، ش3.
    43. شبر، سیدعبدالله (1407). الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، کویت، شرکة مکتبة الالفین.
    44. شبر، سیدعبدالله (1410). تفسیر القرآن الکریم، قم، موسسة دارالهجرة.
    45. شمس، محمد (1394). معمای عیسی مسیح، قم، ادیان.
    46. شوکانی، محمد (1414). فتح القدیر، دمشق، دار ابن‌کثیر.
    47. صادقی تهرانی، محمد (1406). الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن والسنه‏، قم، فرهنگ اسلامی.
    48. صادقی تهرانی، محمد (1419). البلاغ فی تفسیر القرآن بالقرآن، قم، مکتبة محمد الصادقی الطهرانی.
    49. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    50. طباطبایی، سیدمحمدرضا (1373). صرف ساده، قم، دارالعلم.
    51. طبرانی، سلیمان (2008م). تفسیر القرآن العظیم، اربد، دار الکتاب الثقافی.
    52. طبرسی، فضل (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو.
    53. طبرسی، فضل (1412). تفسیر جوامع الجامع، قم، حوزه علمیه قم.
    54. طبری، محمد (1412). جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة.
    55. طریحی، فخرالدین (1375). مجمع البحرین، تهران، مرتضوی.
    56. طنطاوی، محمدسید (1997م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره، نهضة مصر.
    57. طوسی، محمد (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
    58. طیب، سیدعبدالحسین (1369). أطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، اسلام.
    59. عاملی، ابراهیم (1360). تفسیر عاملی، تهران، کتابفروشى صدوق.
    60. عیاشی، محمد (1380). تفسیر العیاشی، تهران، مکتبة العلمیة الاسلامیة.
    61. فخر رازی، محمد (1420). مفاتیح الغیب، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
    62. فراء، یحیی (1980). معانی القرآن، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب.
    63. فراهیدی، خلیل (1409). کتاب العین، قم، مؤسسة دارالهجرة.
    64. فرج‌اللهی، فرج‌الله (1391). آینه عبرت: حضرت عیسی و حواریون، نشریه «درس‌هایی از مکتب اسلام»، ش616.
    65. فیض کاشانی، محمد (1418). الأصفى فی تفسیرالقرآن، قم، مرکز النشر التابع لمکتب الإعلام الإسلامی.
    66. قرشی، سیدعلی‌اکبر (1375). تفسیر أحسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت.
    67. قطب، سید (1425). فى ظلال القرآن، بیروت، نشر دارالشروق.
    68. قمی مشهدی، محمد (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، وزارت ارشاد.
    69. کاشانی، فتح الله (1363). خلاصة المنهج، مصحح: شعرانی، تهران، کتابفروشى اسلامیه.
    70. کاشانی، فتح‌الله (بی‌تا). تفسیر منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، کتابفروشى اسلامیه‏.
    71. کاشانی، محمد (1395). مسیحیت‌شناسی تحلیلی، قم، ذکری.
    72. ماتریدی، محمد (1426). تأویلات أهل السنة، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    73. ماوردی، على‌بن‌ محمد (بی‌تا). النکت و العیون تفسیر الماوردى‏، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    74. مصطفوى، حسن ‏(1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت ارشاد.
    75. مصطفوى، حسن ‏(1380). تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب.
    76. مغنیه، محمدجواد (1424). تفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الإسلامی.
    77. مغنیه، محمدجواد (1425). التفسیر المبین، قم، دارالکتاب الإسلامی.
    78. مقاتل‌بن ‌سلیمان (1423). تفسیر مقاتل‌بن ‌سلیمان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    79. مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان (1371). تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
    80. موسوی، سیدنعمت (1394). مطالعه تاثیر عملکرد صحابه و حواریون در پیشرفت دین اسلام و مسیحیت، دانشگاه آزاد اسلامی شهرری، استاد راهنما: جمشید جلالی شیجانی.
    81. میبدی، احمد (1371). کشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران، امیرکبیر.
    82. نظام الاعرج، حسن (1416). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    83. نقوی، حسین؛ رضایی مجیدپور، جعفر (1399). جایگاه حواریون در قرآن، نشریه «معرفت ادیان»، ش276.
    84. نقوی، حسین؛ صانعی، مرتضی (1402). یهودای اسخریوطی، خائن یا فدایی عیسی7، تفسیر «وَلکِنْ شُبِّهَ لَهُمْ» از آیه 157 سوره «نساء»، معرفت ادیان، ش3.
    85. هارناک، آدولف‌فون (1395). خاستگاه عهد جدید، ترجمه حامد فیاضی، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب.
دوره 2، شماره 7 - شماره پیاپی 7
دوره دوم، شماره هفتم، بهار ۱۴۰۳
بهار 1403
صفحه 21-47

  • تاریخ دریافت 15 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 28 اردیبهشت 1403
  • تاریخ اولین انتشار 20 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 20 خرداد 1403