مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

معناشناسی «اجر» برمحوریت هم‌نشینی و جانشینی در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
فرشته رفعیان
زهره اخوان مقدم
دانشکده علوم قرآنی تهران
چکیده
معناشناسی نقش مهمی در فهم دقیق آیات الهی ایفا می‌کند. این علم با تکیه بر روابط هم‌نشینی و جانشینی، از طریق بررسی شبکه معنایی و تحلیل کاربرد واژه‌ها در سیاق آیات، امکان دستیابی به معنای دقیق کلمات را فراهم می‌سازد. این مقاله با رویکرد به این دانش تدوین شده است. پرسش اصلی این است که واژه «اجر» در قرآن، بر اساس محورهای هم‌نشینی و جانشینی، چه معانی‌ای را در بر دارد؟ این پژوهش به شیوه توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته است. یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که واژه «أَجر» به پاداش اُخروی و دنیوی اشاره دارد و به معنای ثواب و پاداش در قبال عمل نیک و نیز اجرت در ازای کار دنیوی برای دیگران است. همچنین، در شکل فعلی، به معنای اجیر کردن و استخدام به کار می‌رود. واژه‌های هم‌نشین «اجر» در قرآن شامل «عَظِیم، کَبِیر، کریم و...» هستند. واژگان جانشین آن نیز عبارتند از: «ثواب» و «خیر»؛ با این تفاوت که این واژگان برخلاف «اجر» به‌طور کلی در معنای پاداش و مجازات به کار می‌روند.
کلیدواژه‌ها
معناشناسی اجر
اجر
روابط هم‌نشینی
روابط جانشینی
عمل‌صالح
أُجرت و ثواب

موضوعات

عنوان مقاله English

SEMANTIC STUDY OF THE TERM "AJR" BASED ON COLLOCATION AND SUBSTITUTION IN THE QURAN

نویسندگان English

fereshteh rafieean
zohre akhavan moghadam
University of Quranic Sciences in Tehran
چکیده English

Semantics plays an essential role in the precise understanding of Quranic verses. This discipline, relying on collocation and substitution relationships, facilitates access to the exact meanings of words by examining their semantic networks and analyzing their use in the context of verses. This article is formulated with reference to this discipline. The primary question is: What meanings does the word "ajr" convey in the Quran based on collocation and substitution axes? This study, conducted through a descriptive-analytical method using library sources, reveals that the term "ajr" refers to both worldly and otherworldly rewards, signifying compensation for good deeds and wages for worldly labor performed for others. Additionally, in its verbal form, it denotes the act of hiring and employment. The collocating words of "ajr" in the Quran include "great (azim), noble (karim), and so on." Its substituting terms include "reward (thawab)" and "goodness (khayr)," though these terms differ in that they generally refer to both reward and punishment, unlike "ajr." 

کلیدواژه‌ها English

Semantics of Ajr
Ajr
Collocation
Substitution
Good Deeds
Wage and Reward

  1. قرآن کریم (۱۳۸۸). ترجمه حسین انصاریان، قم، اسوه.

    1. ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1۴1۴). لسان العرب، چ۱، بیروت، دارصادر.
    2. ایزوتسو، توشیهیکو (1381). خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، چ۳، تهران، شرکت سهامی انتشار.
    3. باقری، مهری (137۴). مقدمات زبان‌شناسی، چ۳، تبریز، دانشگاه تبریز.
    4. پالمر، فرانک رابرت (13۶۶). نگاهی تازه به معنی‌شناسی، ترجمه کورش صفوی، چ۱، تهران، نشر مرکز.
    5. جوادی آملی، عبداللّه (1390). تسنیم تفسیر قرآن کریم، تحقیق حیدر علی ایوبی، حسین اشرافی، محمد فراهانی، چ۲، قم، اسراء.
    6. حسینی همدانی، سیدمحمد (1۴01). تفسیر انوار درخشان قرآن، تحقیق محمدباقر بهبودی، چ۱، تهران۷ لطفی.
    7. راغب اصفهانی، حسین (1۴0۴). المفردات فی غریب القرآن، چ۲، قم، دفتر نشرالکتاب.
    8. زمخشری، محمودبن عمر (138۶). مقدمه الأدب، چ۱، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران.
    9. زمخشری، محمودبن عمر (1۴07). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، تصحیح مصطفی حسین احمد، چ۳، بیروت‏، دارالکتاب العربی.
    10. سبزیان مراد آبادی، سعید (1388). فرهنگ نظریه و نقد ادبی واژگان ادبیات و حوزه‌های وابسته، چ۱، تهران، مروارید.
    11. شعیری، حمیدرضا (1388). مبانی معناشناسی نوین، چ۲، تهران، سمت.
    12. صادقی، افلاطون (139۵). «حوزه معنایی واژه «عقل» در قرآن کریم»، دو فصلنامه علمی پژوهشی کتاب قّیم، سال۶، شماره1۴، ص 7-27.
    13. صفوی، کوروش (139۵). درآمدی بر معناشناسی، چ۳، تهران، سوره مهر.
    14. طباطبایی، سید محمدحسین (1390). تفسیرالمیزان، چ۲، لبنان، موسسة الاعلمی للمطبوعات.
    15. طبرسی، فضل‌بن حسن (1372). تفسیرمجمع‌البیان، تصحیح فضل‌الله یزدی طباطبایی، چ۳، تهران، ناصرخسرو‏.
    16. طریحی، فخرالدین (137۶). مجمع‌البحرین، تحقیق احمد حسینی، چ۳، تهران، مرتضوی، طراوت.
    17. طوسی، محمدبن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیرالقرآن‏، تصحیح احمد حبیب‏ عاملى، چ۱، بیروت‏، داراحیاءالتراث العربی.
    18. فراهیدی، خلیل‌بن أحمدبن عمروبن تمیم (1۴0۴). العین، تحقیق مهدی مخرومی، ابراهیم السامرائی، چ۱، قاهره.
    19. قائمی‌نیا، علیرضا (1389). بیولوژی نص، چ۲، تهران، سازمان انتشارات و پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    20. قرشی‌بنایی، سید علی‌اکبر (1۴12). قاموس قرآن، چ۶، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    21. مختار عمر، احمد (138۶). معناشناسی، ترجمه سیدحسن سیدی، چ۲، مشهد، دانشگاه فردوسی.
    22. مصطفوی، حسن (13۶8). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، چ۱، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    23. مکارم شیرازى، ناصر و جمعى از نویسندگان (1371). تفسیرنمونه، چ۱۰، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
    24. نعیم امینی، ام سلمه (1388). «معناشناسی قلب در قرآن کریم»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، اصفهان، دانشگاه اصفهان.
مطالعات تفسیری آلاءالرحمن
دوره 2، شماره 6 - شماره پیاپی 6
دوره دوم، شماره ششم، زمستان ۱۴۰۲
زمستان 1402
صفحه 81-108

  • تاریخ دریافت 10 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 15 آبان 1402
  • تاریخ اولین انتشار 20 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 20 اسفند 1402