مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

غرض‌شناسی انواع تقدیم و تأخیر قرآنی در آینه تفسیر جوامع الجامع

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
محمدرضا اعظمی راد 1
علی یوسفی هنومرور 2
1 استاد
2 استادیار
چکیده
تقدیم و تأخیر از جمله اسلوب‌های برجسته و تأثیرگذار در ساختار بلاغی قرآن کریم است. این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه علامه طبرسی در تفسیر جوامع الجامع درباره تقدیم و تأخیر‌های قرآنی انجام شده است. اهمیت این تحقیق به دلیل ارزش ادبی تفسیر جوامع الجامع و تأثیرپذیری آن از تفسیر کشاف زمخشری می‌باشد که از جنبه‌های بلاغی و ادبی مورد توجه قرار گرفته است. سؤال اصلی تحقیق این است که علامه طبرسی چگونه تقدیم و تأخیر‌های قرآنی را تفسیر و دسته‌بندی می‌کند؟ فرضیه تحقیق بر این مبنا استوار است که تقدیم و تأخیر از دیدگاه طبرسی به دو نوع طبیعی و غیرطبیعی تقسیم می‌شود. روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی و با مطالعه کتابخانه‌ای است که به بررسی تفصیلی آیات مربوط به تقدیم و تأخیر پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که تقدیم و تأخیر طبیعی شامل مواردی است که ساختار نحوی جمله دست‌نخورده باقی می‌ماند و عناصر در جایگاه اصلی خود قرار دارند، در حالی که تقدیم و تأخیر غیرطبیعی به مواردی اشاره دارد که جای عناصر تغییر یافته و ترتیب نحوی متفاوت از ساختار رایج است. اقسام تقدیم و تأخیر غیرطبیعی شامل تقدیم خبر، مفعول، ظرف و جار و مجرور، و حال می‌باشد. نتیجه اصلی این پژوهش نشان می‌دهد که تقدیم و تأخیر طبیعی غرض اختصاص و غیرطبیعی غرض اهتمام را دنبال می‌کند.
کلیدواژه‌ها
تقدیم و تأخیر
انواع تقدیم و تاخیر
غرض‌شناسی تقدیم و تاخیر
تقدیم و تأخیر طبیعی
تقدیم و تاخیر غیرطبیعی
جوامع الجامع

موضوعات

عنوان مقاله English

INVESTIGATING THE PURPOSE OF QURANIC PRECEDENCE AND DELAY AS INTERPRETED IN "JAVAME’ AL-JAMI

نویسندگان English

Mohammadreza Azami Rad 1
ali usofi 2
1 o
2 ostad
چکیده English

Precedence (Taqdim) and delay (Ta’khir) are among the prominent and influential rhetorical structures in the Qur’an. This study aims to examine Allamah Tabarsi’s perspective in his tafsir "Javame’ al-Jami’" on Quranic precedence and delay. The significance of this research lies in the literary value of "Javame’ al-Jami’" and its influence from Zamakhshari’s  interpretation called "Kashshaf," which is renowned for its rhetorical and literary considerations. The main question of the study is: How does Allamah Tabarsi interpret and categorize the Quranic precedence and delay? The hypothesis is that Tabarsi classifies precedence and delay into two types: natural and unnatural. Using a descriptive-analytical method and a library study, this research provides a detailed analysis of the verses related to precedence and delay. The results show that natural precedence refers to cases where the syntactical structure of the sentence remains intact, and the elements remain in their original order, whereas unnatural precedence involves a change in the arrangement of elements, deviating from the common syntactical structure. The types of unnatural precedence include precedence of the predicate, object, circumstantial, and prepositional phrases. The study’s main conclusion is that natural precedence aims at exclusivity, while unnatural precedence serves the purpose of emphasis. 

کلیدواژه‌ها English

Precedence and Delay
Types of Precedence and Delay
Purpose of Precedence and Delay
Natural Precedence
Unnatural Precedence
"Javmi’ al-Jami

  1. قرآن‌کریم (1394). مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران، تهران.

    1. ابن‌اثیر، ضیاء الدین (بی‌تا). المثل السائر فی أدب الکاتب والشاعر، أحمد الحوفی، بدوی طبانة. قاهره، دارنهضة مصر.
    2. ابن‌اثیر، مبارک (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، محمود محمد طناحى، چ۴، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
    3. ابن‌العربى، محمد (1381). أحکام القرآن، محمد عبدالقادر عطا، چ۳، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    4. ابن‌بابویه، محمدبن علی (شیخ صدوق) (1362). الخصال، علی اکبر غفارى، چ۳، قم، جامعه مدرسین.
    5. ابن‌جزی کلبی، محمدبن احمد (1355). التسهیل لعلوم التنزیل، مصر، مکتبة التجاریة الکبری.
    6. ابن‌جنی، ابوالفتح عثمان (1990). الخصائص، چ۲، قاهره، دارالشئون الثقافیة الهیئة المصریة.
    7. ابن‌خلکان، احمد (1355). وفیات الأعیان و أنباء أبناء الزمان، چ۱، بیروت، دار صادر.
    8. ابن‌شهر آشوب مازندرانى، محمد (1338). مناقب آل أبی‌طالبD، چ۱، قم، علامه.
    9. ابن‌منظور، محمد (1372). لسان العرب، بیروت، چ۳، دار صادر، بیروت.
    10. اردبیلی، محمد (بی‌تا). جامع الرواة و إزاحة الإشتباهات عن الطرق و الأسناد، چ۲، بیروت، دار الاضواء.
    11. ازهری، محمد (1379). تهذیب اللغة، چ۱، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏.
    12. افندی، عبدالله (1360). ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، احمد حسینی اشکوری، چ۲، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    13. امین، سیدمحسن (1364). أعیان الشیعة، بیروت، دار التعارف للمطبوعات‏.
    14. بلاغى نجفى. محمدجواد (1378). آلاءالرحمن فی تفسیر القرآن، چ۱، قم، بنیاد بعثت.
    15. بیضاوی، عبدالله (1376). أنوار التنزیل و أسرار التأویل، محمدعبد الرحمن المرعشل، چ۱، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
    16. بیهقی، علی (1361). تاریخ بیهق، محقق احمد بهمنیار، چ۳، تهران، کتابفروشی فروغی.
    17. بیهقی، علی (1380). معارج‏نهج‏البلاغه، محقق اسعد الطیب، چ۱، قم، بوستان کتاب.
    18. تفتازانی، مسعود (1376). مختصر المعانی، چ۳، قم، دار الفکر.
    19. جرجانی، عبدالقاهر (1969). دلائل الاعجاز، چ۲، قاهره، مکتبةالقاهرة.
    20. جلال‌الدین سیوطی، عبدالرحمن (1379). الاتقان فی علوم القرآن، چ۲، بیروت، دار الکتاب العربى.
    21. جوهری، اسماعیل‌بن حماد (1407). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت، دارالعلم.
    22. حرعاملى‏، محمد (1344). امل الامل، چ۱، نجف، مکتبة الأندلس.
    23. خطیب قزوینی، محمد (بی‌تا). الإیضاح فی علوم البلاغة المعانی و البیان و البدیع‏، محقق شمس‌الدین ابراهیم، چ۲، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    24. ذهبی، محمدحسین‏ (بی‌تا). التفسیر و المفسرون، چ۲، بیروت، دار احیاء التراث العربى‏.
    25. رازی، علی (1380). فهرست اسماء علماء شیعه و مصنفیهم، محدث جلال‏الدین‏، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی‏.
    26. راغب اصفهانی، حسین (1370). مفردات ألفاظ القرآن، چ۱، بیروت، دارالقلم‏.
    27. زجاج، ابراهیم (1378). إعراب القرآن، محقق ابراهیم آبیاری، قاهره، چ۳، دارالکتاب المصرى و دارالکتب اللبنانی.
    28. زرقانی، محمد (بی‌تا). مناهل العرفان فی علوم القرآن، بی‌جا، داراحیاء التراث العربى‏.
    29. زرکشی، محمد (1368). البرهان فی علوم القرآن، چ۱، بیروت، دارالمعرفة.
    30. زمخشری، محمود (1365). الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، چ۳، بیروت، دارالکتاب العربی.
    31. سبحانی، جعفر (1370). اصول الحدیث و احکامه، چ۱، قم، لجنة ادارة الحوزة العلمیة.
    32. سبحانی، جعفر (1376). موسوعة طبقات الفقهاء، چ۲، قم، مؤسسه امام صادقG.
    33. سلطان، منیر (بی‌تا). بلاغة الکلمة و الجملة و الجمل، چ۱، الاسکندریة، منشأۀ معارف.
    34. سیبویه، عمرو (1366). الکتاب، چ۳، قاهره، مکتبة الخانجی.
    35. صبان، ابوعرفان محمدبن علی (بی‌تا). شرح الاشمولی لالفیه ابن‌مالک بحاشیة الصبان، بیروت، دارالفکر.
    36. طباطبایی، سید محمدحسین (1375). المیزان فى تفسیر القرآن، چ۵، قم، جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه.
    37. طبرسی، حسن‌بن فضل (1370). مکارم الاخلاق، چ۴، قم، الشریف الرضى‏.
    38. طبرسی، فضل‌بن حسن (1372). مجمع البیان لعلوم القرآن، چ۳، تهران، ناصرخسرو.
    39. طبرسی، فضل‌بن حسن (1375). إعلام الورى بأعلام الهدى، چ۱، قم، مؤسسة آل‌البیت.
    40. طبرسی، فضل‌بن حسن (1377). جوامع الجامع، ابوالقاسم گرجی، چ۱، قم، مدیریت حوزه علمیه قم.
    41. طبرسی، فضل‌بن حسن (1380). الآداب الدینیة للخزانة المعینیة، احمد عابدی، چ۱، قم، زائر.
    42. طریحی، فخرالدین (1375). مجمع البحرین‏، احمد حسینى اشکورى، چ۳، تهران، مرتضوی‏.
    43. طوسی، محمد (1372). الأمالی، چ۱، قم، مؤسسة البعثة، دارالثقافة.
    44. طوسی، محمد (بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن، چ۱، بیروت، دار احیاء التراث العربى.
    45. عاملى، زین‌الدین‌بن علی‌بن احمد (1368). الروضةالبهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، چ۱، قم، کتابفروشی داوری.
    46. فخرالدین رازى، محمد (1378). مفاتیح الغیب، چ۳، بیروت، دار احیاء التراث العربى.
    47. فراهیدی، خلیل (1367). کتاب العین، چ۲، قم، هجرت‏.
    48. کوهین، جون (1986). بنیةاللغة الشریعة، چ۱، المغرب، الدارالبیضاء.
    49. کلینى، محمد (1365). الکافی، علی اکبر غفارى، محمد آخوندى، چ۴، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
مطالعات تفسیری آلاءالرحمن
دوره 2، شماره 6 - شماره پیاپی 6
دوره دوم، شماره ششم، زمستان ۱۴۰۲
زمستان 1402
صفحه 55-79

  • تاریخ دریافت 15 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 22 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 25 آبان 1402
  • تاریخ اولین انتشار 20 اسفند 1402
  • تاریخ انتشار 20 اسفند 1402