مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

بررسی تطبیقی مفهوم امامت از دیدگاه شیخ طوسی و علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
زهرا تام 1
سید حسین شفیعی دارابی 2
1 دانش‌آموخته سطح۴، تفسیر تطبیقی، جامعةالزهراء
2 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، جامعةالمصطفی
چکیده
در اندیشه شیعی، امامت جایگاهی رفیع و منحصر به فرد دارد، به گونه‌ای که امام به مثابه محور و قطب عالم هستی در نظام توحیدی تلقی می‌شود. از طریق واسطه امام، مخلوقات مشمول رحمت الاهی شده و به سوی حق هدایت می‌یابند. با عنایت به اهمیت و جایگاه والای امامت در اسلام، و وجود دیدگاه‌های گوناگون در تبیین مفهوم آن، این پژوهش با هدف پاسخ به این پرسش تدوین شده است که: شیخ طوسی و علامه طباطبایی چه تعریفی از «امامت» ارائه می‌کنند؟ روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی-توصیفی بوده و یافته‌ها حاکی از آن است که: شیخ طوسی، امامت را زعامت و رهبری عمومی در امور دین و دنیا می‌داند. علامه طباطبایی، امامت را ایصال به مطلوب و هدایت تام و تمام معنا می‌کند. بر اساس دیدگاه هر دو اندیشمند، با استناد به آیه 12۴ سوره بقره، امام دارای منزلتی فراتر از نبی است.
کلیدواژه‌ها
امامت
تصرف تکوینی
ریاست عامه
زعامت
شیخ طوسی
علامه طباطبایی
هدایت

موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Concept of Imamate from the Point of View of Sheikh Tusi and Allameh Tabatabai

نویسندگان English

zahra taam 1
Seyyed Hossein Shafii Darabi 2
1 Level 4 student, comparative interpretation, Al-Zahra University
2 Assistant Professor of the Department of Qur'an Interpretation and Sciences, Al-Mustafa University
چکیده English

In Shiite thought, the Imamate has a lofty and unique position, in such a way that Imam is considered as the axis and pole of the universe in the monotheistic system. Through the intermediary of the Imam, the creatures are subject to divine mercy and are guided to the truth. Considering the importance and high position of imamate in Islam, and the existence of various viewpoints in explaining its concept, this research was compiled to answer the question: What definition of “Imamate” do Sheikh Tusi and Allameh Tabatabai provide? The research method in this research is analytical-descriptive and the findings indicate that: Sheikh Tusi considers Imamate to be guidance and general leadership in the affairs of religion and the world. Allameh Tabatabai conveys Imamate to the desired and complete guidance. According to the views of both thinkers, citing verse 124 of Surah Al-Baqarah, Imamate is a status beyond Prophethood.

کلیدواژه‌ها English

Imamate
Formative Guidance
General Leadership
Guidance
Sheikh Tusi
Allameh Tabatabai

  1. قرآن کریم (1373). ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم، دارالقرآن.

    1. ابن‌فارس، ابوالحسن احمد (1387). معجم مقایس اللغه، چ1، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
    2. ابن‌منظور، محمد‌بن مکرم (1988). لسان العرب، چ1، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    3. جوادی آملی، عبدالله (1390). تسنیم قرآن کریم، چ12، قم، اسرا.
    4. خرازی، سیدمحسن (۱۴۱۳). المقالات و الرسالات (مجموعه مقالات شیخ مفید)، قم، کنگره هزاره شیخ مفید.
    5. راغب اصفهانی، حسین (1416). مفردات الفاظ القرآن، چ۴، تحقیق عدنان داوودی، بیروت، الدارالشامیة.
    6. صفار قمی، ابن‌فروخ (۱۴۰۴). بصائر الدرجات، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    7. صفار، محمدبن الحسن‌بن فروخ (1381). بصائر الدرجات، چ1، قم، وثوق.
    8. طباطبایی، سیدمحمد حسین (1397). الانسان و العقیده، چ3، قم، مکتبه فدک لاحیاء التراث.
    9. طباطبایی، سیدمحمد حسین (1399). المیزان فی تفسیر القرآن، چ9، قم، دفترانتشارات اسلامی.
    10. طبرسی، فضل‌بن حسن (1367). مجمع البیان، چ8، تهران، ناصر خسرو.
    11. طبری، محمدبن جریر (1390). جامع البیان، چ2، تهران، موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران.
    12. طوسی، محمدبن حسن (1359). الاقتصاد الهادی الی طریق الرشاد، چ1، بی‌جا، مکتبه چهل ستون العامه و مدرستها.
    13. طوسی، محمدبن حسن (1363). رسائل عشر، چ2، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
    14. طوسی، محمدبن حسن (1382). تلخیص الشافی، چ1، قم، محبین.
    15. طوسی، محمدبن حسن (1389). التبیان فی تفسیر القرآن، چ1، قم، آل‌البیت.
    16. عالمی، سیدمحمد (۱۳۹۳). بررسی تعریف امامت در مدرسه بغداد، فصلنامه امامت پژوهی، ش۱۶.
    17. علی‌پور، محمدصادق، یوسفیان، حسن (۱۳۹۰). بررسی تطبیقی فلسفه امامت از منظر شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی، فصلنامه اندیشه نوین دینی، ش۲۴.
    18. فخرالدین رازی، محمدبن عمر (1411). مفاتیح الغیب التفسیر الکبیر،چ۵، قم، مرکز نشر مکتب الاعلام الاسلامی.
    19. فراهیدی، خلیل‌بن احمد (1364). العین، چ1، قم، دارالهجره.
    20. فیومی، احمدبن محمد (1396). المصباح المنیر فی غریب شرح الکبیر، چ3، قم، طلیعه نور.
    21. مطهری، مرتضی (1390). مجموعه آثار،چ20، قم، صدرا.
    22. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1373). تفسیر نمونه، چ32، قم، دارالکتب اسلامیه.
    23. نجارزادگان، فتح‌الله (1390). بررسی تطبیقی معناشناسی امام و مقام امامت از دیدگاه مفسرین فریقین، چ1، تهران، سمت.
    24. نجارزادگان، فتح‌الله (۱۳۹۰). بررسی دیدگاه علامه طباطبایی در باب امامت به معنای «هدایت به امر»، مجله پژوهش‌های قرآن و حدیث، دوره۴۴، ش۱‍.
    25. نجارزادگان، فتح‌الله (1402). تحلیل نظریه امامت در قرآن و تطبیق آن بر امامت پیامبراکرم و اهل‌بیت، چ1، قم، حوزه و دانشگاه.
مطالعات تفسیری آلاءالرحمن
دوره 2، شماره 5 - شماره پیاپی 5
دوره دوم، شماره پنجم، پاییز ۱۴۰۲
پاییز 1402
صفحه 105-121

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 28 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار 15 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 15 آذر 1402