مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

بررسی تطبیقی شأن نزول آیه تبلیغ در منابع تفسیری شیعه و اهل‌سنت

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح۴، تفسیر تطبیقی، جامعةالزهراء
2 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، جامعةالمصطفی
چکیده
درک عمیق و دقیق مفاهیم قرآن، مستلزم آگاهی از شان نزول آیات آن است. آیه‌ی تبلیغ (مائده:۶۷) از جمله آیاتی است که در تفسیر و تأویل آن، شان نزول نقشی محوری ایفا می‌کند. این پژوهش با رویکردی توصیفی - تحلیلی، به بررسی دیدگاه مفسران شیعه و سنی در خصوص شان نزول این آیه و ارتباط آن با واقعه غدیر خم می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اکثریت قریب به اتفاق مفسران شیعه و گروه قابل توجهی از مفسران اهل‌سنت، شان نزول آیه‌ی تبلیغ را مرتبط با واقعه‌ی غدیر و ابلاغ خلافت و امامت حضرت علی(ع) توسط پیامبراکرم(ص) می‌دانند. این همخوانی، هم با قرائن درونی آیه، از جمله تأکید ویژه بر «بلاغ» و وابستگی اتمام رسالت نبوی به ابلاغ امامت امام علی(ع)، و هم با قرائن بیرونی مانند روایات معتبر از هر دو مذهب شیعه و سنی سازگار است. با این حال، برخی از مفسران اهل‌سنت، با تمرکز صرف بر بخشی از آیه (حفاظت جان پیامبر از سوی خداوند) و عدم توجه به انسجام معنایی کل آیه، ارتباط آن را با واقعه غدیر انکار می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Circumstances of Revelation of the Tabligh Verse in Shiite and Sunnite Sources of Interpretation

نویسندگان English

Zahra Lotfi Afin 1
Seyyed Hossein Shafi‘i Darabi 2
1 Level 4 scholar, comparative interpretation, Al-Zahra University
2 Assistant Professor of the Department of Qur'an Interpretation and Sciences, Al-Mustafa University
چکیده English

A deep and accurate understanding of the concepts of the Quran requires knowledge of the circumstances of the revelation of its verses. Tabligh Verse (Surah al-Ma’idah: 67) is one of the verses whose circumstances of revelation play a pivotal role in its interpretation. This research, with a descriptive-analytical approach, examines the views of Shia and Sunni exegetists regarding the revelation of this verse and its connection with the Ghadir Khum incident. The findings of the research show that the vast majority of Shia exegetists and a significant group of Sunni exegetists consider the revelation of the Tabligh verse to be related to the Ghadir incident and the proclamation of the caliphate and Imamate of Ali (AS) by the Holy Prophet. This concordance is consistent with both the internal evidence of the verse, including the special emphasis on "declaration" and the dependence of the completion of the Prophet's mission on the transmission of the Imamate of Imam Ali (AS), and the external evidence such as authentic narrations from both Shia and Sunni religions. However, some Sunni exegetists, focusing only on a part of the verse (God's protection of the Prophet's life) and not paying attention to the semantic coherence of the whole verse, deny its connection with the Ghadir incident.

کلیدواژه‌ها English

Imam Ali (AS)
Imamate
Tabligh Verse
Tafsir al-Fariqain
Caliphate
Circumstances of Revelation
Ghadir Khum
  1. قرآن کریم (۱۳۸۰). مترجم ناصر مکارم شیرازی، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.

    1. ابن ابی‌حاتم، عبدالرحمن‌بن محمد (۱۴۱۹). تفسیر القرآن الکریم، عربستان سعودی، مکتبه نزار مصطفی الباز.
    2. آلوسی، محمودبن عبدالله (۱۴۱۵). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم السبع المثانی، چ۱، بیروت، دارالکتب العلمیه.
    3. اندلسی، ابوحیان محمدبن یوسف (۱۴۲۰). بحرالمحیط، بیروت، دارالفکر.
    4. ثعلبى نیشابورى، ابو اسحاق احمدبن ابراهیم (۱۴۲۲). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاءالتراث العربی.
    5. حسکانى، عبیدالله‌بن احمد (۱۴۱۱). شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، چ۱، تهران، وزارت ارشاد اسلامى.
    6. رازی، ابوعبدالله محمدبن عمر فخرالدین (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، چ۳، بیروت، دار الاحیاءالتراث العربی.
    7. رشیدرضا، محمد (۱۹۹۰). تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، مصر، الهیئة المصریه العامه للکتاب.
    8. سیوطی، عبدالرحمن ابی‌بکر (۱۴۰۴). الدر المنثورفی التفسیر بالماثور، چ۱، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
    9. طباطبایی، سیدمحمد حسین (۱۴۱۷). المیزان فى تفسیر القرآن، چ۵، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم.
    10. طبرسی، فضل‌بن حسن (۱۳۷۲). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چ۳، تهران، ناصرخسرو.
    11. طوسی، محمدبن حسن (بی‌تا). تبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاءالتراث العربى.
    12. عیاشی، محمدبن مسعود (۱۳۸۰). تفسیر عیاشی، چ۱، تهران، العلمیه.
    13. فرات کوفى، ابوالقاسم فرات‌بن ابراهیم (۱۴۱۰). تفسیر فرات الکوفى، چ۱، تهران، وزارت ارشاد اسلامى.
    14. قرطبی، محمدبن احمد (۱۳۶۴). الجامع لأحکام القرآن، چ۱، تهران، ناصر خسرو.
    15. قمى، على‌بن ابراهیم (۱۳۶۳). تفسیر قمى، چ۴، قم، دارالکتاب.
    16. کاشانی، ملافتح‌الله (۱۳۳۶). تفسیر منهج الصادقین فى الزام المخالفین، تهران، کتابفروشى محمد حسن علمى.
    17. کلینی، محمدبن یعقوب (۱۴۲۹). اصول کافی، چ۱، قم، دارالحدیث.
    18. لاهیجی، محمدبن على (۱۳۷۳). تفسیر شریف لاهیجى، چ۱، تهران، دفتر نشر داد.
    19. مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۲۵). آیات الولایه فی‌القرآن، چ۱، قم، مدرسةالامام علی‌بن ابی‌طالب.
    20. واحدی نیشابوری، ابی‌الحسن علی‌بن احمد (۱۴۱۱). اسباب النزول القرآن، چ۱، قم، دارالکتب العلمیه.
دوره 2، شماره 5 - شماره پیاپی 5
دوره دوم، شماره پنجم، پاییز ۱۴۰۲
پاییز 1402
صفحه 55-75

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 20 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار 15 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 15 آذر 1402