مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

مطالعات تفسیری آلاءالرحمن

نقد تحلیلی دلایل سید ابوالفضل برقعی در جهت اثبات نظریه قرآن بسندگی در حوزه تفسیر

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته سطح۳، تفسیر وعلوم قرآن، جامعةالزهراء
2 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن، جامعةالمصطفی
چکیده
نظریه‌ی «قرآن بسندگی در حوزه‌ی تفسیر»، یکی از دیدگاه‌‌های چالش بر‌انگیز در حوزه‌ی قرآن‌شناختی، و از شاخه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های افراطی اندیشه‌ی کلان «قرآن‌گرایی» است. هدف اصلی طراحان این نظریه، طرد روایات ازحیطه‌ی تفسیر قرآن و بسنده نمودن به خود‌‌‌‌‌‌‌‌ آیات در عرصه‌ی شناخت معانی آن‌‌ها است. از میان طیف قرآنیون‌‌‌‌‌‌‌‌ ایرانی معاصر‌‌‌‌‌‌‌‌، سید ابوالفضل برقعی، یکی از شاخص‌ترین آنان به شمار می‌آید. وی در بخش دوم حیات فکری‌اش، صراحتا به‌نظریه‌ی قرآن بسندگی گراییده، و سخت به دفاع از آن پرداخته است؛ این مقاله که به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از داده‌‌های کتابخانه‌ای تدوین یافت؛ در پی پاسخ به این پرسش است که: نقد‌های تحلیلی وارده بر دلایل سیدابوالفضل برقعی در جهت اثبات نظریه‌ی قرآن بسندگی در حوزه‌ی تفسیر چیست؟ نتیجه‌ی برآمده از تحقیق پیش‌روی این است: سیدابوالفضل برقعی؛ با سوء استفاده از صفت «مبین» بودن قرآن، و ممدوحیت تدبر در آن، کافی بودن این کتاب آسمانی برای هدایت بشر، مرجعیت آن در جهت رفع اختلاف و برداشت نادرست از برخی از روایات مربوطه، و ... کوشیده است تا نظریه‌ی «قرآن بسندگی» را، امری مقبول جلوه دهد؛ ولی در پرتو نقد‌های تحلیلی مندرج در این تحقیق، روشن گردید که هیچ‌یک از دلایل و شگرد‌های او برای اثبات مدعایش صحیح نمی‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analytical Criticism of Seyyed Abulfazl Borghei’s Arguments to Prove the Theory of Sufficiency of the Qur’an in the Field of Interpretation

نویسندگان English

Tahereh Soleimaninejad 1
Seyyed Hossein Shafi'i Darabi 2
1 3rd Level Scholar, Qur'an Interpretation and Sciences, Jami‘at Al-Zahra
2 Assistant Professor of the Department of Qur'an Interpretation and Sciences, Al-Mustafa University
چکیده English

The theory of “Sufficiency of the Quran” in the field of interpretation is one of the challenging viewpoints in the field of Qur’anic studies and is one of the extreme branches of the “Qur’anism” macro thought. The main goal of the designers of this theory is to reject narrations from the interpretation of the Qur’an and to be content with the verses themselves in the field of understanding their meanings. Among the range of contemporary Iranian Qur’anists, Seyyed Abulfazl Borghei is considered one of the most prominent figures among them. In the second part of his intellectual life, he was satisfied with the theory of Sufficiency of the Qur’an and defended it hard. This article, which was compiled using the descriptive-analytical method and library data, seeks to answer the following question: “What are the analytical criticisms of Seyyed Abulfazl Borghei’s arguments to prove the theory of Sufficiency of the Qur’an in the field of interpretation? The result of the present research is as follows: Through misusing the Qur’an’s “explanatory” attribute, and the importance of deliberation in it, the sufficiency of this divine book for the guidance of mankind, its authority in the direction of resolving differences and misinterpretation of some related traditions, etc., Seyyed Abulfazl Borghei has tried to develop the theory of Sufficiency of the Qur’an and show it as an acceptable theory; However, in the light of the analytical criticisms included in this research, it became clear that none of his reasons and methods to prove his claims are correct.

کلیدواژه‌ها English

Field of Interpretation
Method of Interpretation
Seyyed Abulfazl Borghei
Sufficiency of Qur’an
Sources of Religion
  1. کتاب‌نامه

    قرآن کریم (۱۳۸۰). مترجم ناصر مکارم شیرازی، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.

    نهج‌البلاغه (۱۳۹۶). سیدمحمدحسین شریف رضی، مترجم محمد دشتی، چ۶، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنینA.

    1. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید (بی‌تا). شرح نهج البلاغه، محقق محمد ابوالفضل ابراهیم، قم، مکتبة آیت‌الله المرعشی النجفی.
    2. ابن شهرآشوب، محمدبن علی (1379). مناقب آل ابی‌طالب، چ۱، قم، علامه.
    3. ابن‌حنبل، احمد (1416). مسند الإمام أحمدبن حنبل، محقق أحمد محمد شاکر، چ۱، القاهرة، دارالحدیث.
    4. ابن‌عبدالبر النمری، یوسف (1398). جامع بیان العلم و فضله، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    5. ابن‌منظور، محمدبن مکرم‏ (بی‌تا). لسان العرب، چ۳، بیروت، دارصادر.
    6. البانی، محمد ناصرالدین (1427). أصل صفة صلاة النبیa من‌ التکبیر إلی‌ التسلیم‌ کأ‌نک‌ ترا‌ها، ریاض، مکتبة المعارف للنشر و التوزیع.
    7. بابایی‌‌‌‌‌‌‌‌، علی اکبر (۱۳۹۱). بررسی مکاتب و روش‌‌‌‌‌های تفسیری‌‌‌‌‌‌‌‌، چ۱، قم‌‌‌‌‌‌‌‌، پژوهشگاه حوزه ودانشگاه.
    8. بخاری، محمدبن اسماعیل (1422). الصحیح البخاری، بیروت، دار طوق النجاة.
    9. برقعی‌‌‌‌‌‌‌‌، سیدابوالفضل‌‌‌‌‌‌‌‌ (۱۳۸۸). عرض اخباراصول بر قرآن و عقول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌، بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌‌، بی‌نا.
    10. برقعی‌‌‌‌‌‌‌‌، سیدابوالفضل‌‌‌‌‌‌‌‌ (بی‌تا). رساله احکام القرآن‌‌‌‌‌‌‌، بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌‌، بی‌نا.
    11. برقعی‌‌‌‌‌‌‌‌، سیدابوالفضل‌‌‌‌‌‌‌‌ (بی‌تا)، قرآن برای همه‌‌‌‌‌‌‌‌، بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌‌، بی‌نا.
    12. بلخاری قهی، مرضیه (1396). مکتب قرآنیون و نقد مدّعای آن در عدم حجیت سنت نبوی، فصلنامه مطالعات قرآن و حدیث، سال۱۵، ش57.
    13. بیهقی، ابوبکر احمدبن الحسین (۱۴۰۵). دلائل النبوة و معرفة احوال صاحب الشریعة، چ۱، بی‌جا، دارالکتب العلمیة.
    14. جوادی آملی‌‌‌‌‌‌‌‌، عبدالله ‌‌‌‌‌‌‌‌(۱۳۸۱). تسنیم تفسیر قرآن کریم‌‌‌‌‌‌‌‌، چ۱، قم، مرکز نشر اسراء‌‌‌‌‌‌‌‌.
    15. حرعاملی‌‌‌‌‌‌‌‌، محمدبن حسن‌‌‌‌‌‌‌‌ (۱۴۰۹). وسائل الشیعه‌‌‌‌‌‌‌‌، قم، مؤسسه‌ی آل‌البیت.
    16. دهخدا‌‌‌‌‌‌‌‌، علی اکبر‌‌‌‌‌‌‌‌ (1372). لغت‌نامه دهخدا، تهران، ‌‌‌‌‌مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران‌‌‌‌‌‌‌‌.
    17. راغب اصفهانى، حسین (بی‌تا). مفردات ألفاظ القرآن‏، چ۱، بیروت، دارالقلم.
    18. رضایى، حسن رضا (1383). بررسى شبهات قرآن و فرهنگ زمانه، چ۱، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه‌ی علمیه‌ی قم.
    19. روشن ضمیر، محمد ابراهیم (1388). بررسی و نقد جریان قرآن بسندگی در تفسیر، پایان نامه، استاد راهنما کاظم قاضی‌زاده، محمدعلی مهدوی‌راد، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.
    20. زرقانی، محمدعبد العظیم (1416). مناهل العرفان فی علوم القرآن، چ۱، لبنان، دار الفکر.
    21. طباطبایی‌‌‌‌‌‌‌‌، سیدمحمد حسین ‌‌‌‌‌‌‌‌(۱۳۷۴). تفسیر المیزان‌‌‌‌‌‌‌‌، مترجم سیدمحمدباقر موسوی همدانی‌‌‌‌‌‌‌‌، چ۵، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه‌ی علمیه‌ی قم.
    22. طیبی، زینب؛ مهدوی‌راد، محمدعلی (۱۳۹۴). آسیب‌های مبنایی و روش قرآنیون در فهم و تفسیر قرآن، فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، سال۲۰، ش3، پیاپی76.
    23. عمید‌‌‌‌‌‌‌‌، حسن (1374). فرهنگ عمید‌، چ۱۲، تهران، امیرکبیر.
    24. فیض کاشانی‌‌‌‌‌‌‌‌، ملامحسن ‌‌‌‌‌‌‌‌(۱۴۱۵). تفسیر الصافی‌‌‌‌‌‌‌‌، مترجم حسین اعلمی‌‌‌‌‌‌‌‌، چ۲، تهران، الصدر‌‌‌‌‌‌‌‌.
    25. قاسمی، جمال‌الدین (بی‌تا). دلائل التوحید، بیروت، دارالکتب العلمیة.
    26. قرطبی، أبوعبدالله محمدبن أحمد (بی‌تا). الجامع لأحکام القرآن، القاهرة، دارالشعب.
    27. قریب، محمد (۱۳۶۶). فرهنگ لغات القرآن، تهران، بنیاد.
    28. کلینی‌‌‌‌‌‌‌‌، محمدبن یعقوب (۱۴۰۷). الکافی‌‌‌‌‌‌‌‌، محقق علی اکبر غفاری، محمد آخوندی‌‌‌‌‌‌‌‌، چ۴، تهران، دارالکتب الاسلامیه‌‌‌‌‌‌‌‌.
    29. مجلسی‌‌‌‌‌‌‌‌، محمدباقر‌ (۱۴۰۳). بحارالانوار‌‌‌‌‌‌‌‌، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    30. محمدی فام‌‌‌‌‌‌‌‌، حسین (۱۳۹۷‌‌‌). قرآن بسندگی‌‌‌‌‌‌‌، تحلیل و نقد نظریات شریعت سنگلجی‌‌‌‌‌‌‌‌، برقعی و حسینی طباطبایی‌‌‌‌‌‌‌‌، قم، مؤسسه دارالاعلام لمدرسة اهل البیت‌‌‌‌‌‌‌‌.
    31. محمدی فام، حسین، نبوی‌‌‌‌‌‌‌‌، مجید ‌‌‌‌‌‌‌‌(۱۳۹۷). نقد و بررسی دلایل ابوالفضل برقعی در مدعای قرآن بسندگی در تفسیر‌‌‌‌‌‌‌‌، فصلنامه مطالعات قرآن وحدیث‌‌‌‌‌‌‌‌، سال۱۵‌‌‌‌‌‌‌، ش۵۹‌‌‌‌‌‌‌‌.
    32. مرکز الثقافه و المعارف القرآنیه (1416). علوم القرآن عند المفسرین، قم، مکتب الإعلام الإسلامی.
    33. معین‌‌‌‌‌‌‌‌، محمد (۱۳۸۲). فرهنگ فارسی معین‌‌‌‌‌‌‌‌، تهران‌‌‌‌‌‌‌‌، امیرکبیر.
    34. نیشابوری، مسلم‌بن حجاج (۱۳۳۴). صحیح مسلم، کتاب الوصیه، مصحح اسماعیل‌بن احمد طرابلسی، استانبول، دارالطباعه العامره.
    35. الهی‌بخش‌‌‌‌‌‌‌‌، خادم حسین (۱۴۰۹). القرآنیون وشبهاتهم حول السّنّة‌‌‌‌‌‌‌‌، طائف، مکتبة الصدیق‌‌‌‌‌‌‌.
دوره 1، شماره 4 - شماره پیاپی 4
دوره اول، شماره چهارم، تابستان ۱۴۰۲
تابستان 1402
صفحه 85-105

  • تاریخ دریافت 25 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 25 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اردیبهشت 1402
  • تاریخ اولین انتشار 20 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 20 شهریور 1402